Ik zoek een...

Actueel - Nieuws

Menselijke kwantummechanica

Deel 1

di 22 sep 2020 - Guido van de Wiel

Kan een mens op twee plaatsen tegelijkertijd zijn?

Zo’n 95 jaar geleden ontdekten wetenschappers dat atomen of subatomaire deeltjes (zoals een elektron) zich op twee locaties op hetzelfde ogenblik konden manifesteren. Om de manier waarop deze kleine deeltjes zich gedroegen te verklaren, formuleerden natuurkundigen wetten die later bekend zijn komen te staan als onderdeel van de kwantumtheorie en kwantummechanica. Eén bewering luidt zelfs dat als deeltjes maar klein genoeg zijn, ze niet slechts op twee locaties, maar op een onnoemelijk aantal plekken tegelijkertijd kunnen verschijnen.

Bij grotere objecten – laat staan bij mensen – lijkt dit lastig of zelfs onmogelijk. We fantaseren er wel over.

If a man could be two places at one time, I'd be with you.
Tomorrow and today, beside you all the way.
 

David Gates van Bread schreef bovenstaande tekstregels in 1971. In dit citaat, dat deel uitmaakt van de ballad If, bezingt Gates het splitsen van één identiteit als romantisch ideaal. Ik zie om mij heen juist vaak het tegendeel van wat Gates hier beweert. Ik zie dat mensen heel vaak op meerdere plekken aanwezig zijn. Ik zie mensen tegenover elkaar zitten in restaurants, terwijl ze zich ondertussen in andere werelden bevinden, die ze betreden via portals van veertien bij zeven centimeter. Smartphones maken mensen stupéfait.

Onder invloed van appjes, push-berichten en Instagram-posts worden we verleid om het hier-en-nu in te wisselen voor een veelvoudig hier-dan-daar-en-nu. Maar niet alleen via mobieltjes – die platgeslagen kristallen bollen waarlangs we contact maken met andere stukken werkelijkheid – zorgen voor parallelle levens van individuen. Ook via dagdromen, het lezen van boeken of het kijken naar films zitten we én in een stoel én bevinden we ons aan het strand van Koh Samui, in het hoofd van psychiater Irvin D. Yalom of in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog. We zijn tegelijkertijd hier-en-nu én daar-en-dan. We zitten én in bioscoopstoel rij 5, stoel H, én bevinden ons in de schemerwereld van protagonist John David Washington in Christopher Nolans nieuwe film Tenet.

Kun je met de populariteit van het liedje van David Gates begin jaren zeventig niet het tegendeel bewijzen en laten zien dat een mens juist op meerdere plekken tegelijkertijd kan zijn? Want toen dat nummer If indertijd werd uitgezonden op de radio, kon zijn stem op duizenden plekken tegelijkertijd mensen beroeren, harten openstellen en emoties oproepen. Hij was niet op twee plaatsen tegelijkertijd maar op onnoemelijk veel plaatsen!

Gezien de veelheid aan mindfulnesstrainingen, yogalessen en meditatieweekenden, denk ik dat die ándere vraag misschien wel pregnanter is: kunnen we nog wel op één plek tegelijkertijd zijn?

Mensen kunnen via broadcasting, billboards, advertorials, TikTok-filmpjes en YouTube-kanalen op meerdere plekken simultaan opduiken. Daarnaast hebben zij de competentie – of is het een vloek – in huis om met hun bewustzijn en hun aandacht te schakelen en zo op meerdere fronten gelijktijdig huis te houden. Mensen zijn in staat om in een auto met 100 kilometer per uur over de A12 bij Zoetermeer te suizen en ondertussen een gesprek te voeren met een zakenpartner in Salt Lake City.  Elementen en hele mensen lijken daarin op elkaar. Of wij dan werkelijk op meerdere plekken tegelijkertijd kunnen zijn, valt te bezien. De wetenschapper Roger Penrose zal deze redenering waarschijnlijk afdoen als een vorm van smokkelen. Hij bracht een aantal jaren geleden een interessante hypothese naar voren om het verschil te verklaren waarom deze dynamica bij kleine deeltjes zoals elektronen en quarks wel op kan treden en bij grotere objecten niet. Zijn stelling: er bestaan wel degelijk gelijktijdig verschillende versies van, bijvoorbeeld, Roger Penrose. Maar onder invloed van de zwaartekracht worden al die verschillende versies in hetzelfde lichaam “gevangen” gehouden.

Deze hypothese levert een fascinerende kijk op de wereld. Delen van deze denkrichting worden momenteel verder uitgewerkt door onder meer de Leidse fysicus en hoogleraar Bouwmeester, Spinozaprijswinnaar in 2014. Vertaald naar mensen en psychologie geeft de hypothese van Penrose mogelijk het begin van een verklaring waarom we vanuit Transactionele Analyse verschillende posities kunnen innemen of hoe het kan dat we vanuit Voice Dialogue heel wat verschillende subpersoonlijkheden in onszelf meetorsen.

Hier stuiten we op nog een omkering ten opzichte van de vraag waar ik deze column mee begon. De vraag is misschien wel niet: “Kan een mens op twee plaatsen tegelijkertijd zijn?” maar “Kunnen er op één plaats – lees: in één lichaam – meerdere mensen tegelijkertijd zijn?”

Daar ga ik vanavond met mijn subpersoonlijkheden maar eens een groepsgesprek over houden.
Wij kijken daar naar uit, want wij zijn ons er eentje.


Guido van de Wiel (Wheel Productions) is organisatiepsycholoog, ghostwriter en schrijfcoach. Hij schreef boeken zoals Durf het verschil te makenOrganiseren met toekomst en Innoveerkracht. Guido is onder andere verbonden aan de Veranderbrigade en is executive coach bij meerdere business schools. www.wheelproductions.nl



Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:

Henk Hoenderdos - donderdag 24 september 2020

Fijn om andere geluiden te vernemen en het gevoel te krijgen op nieuw inzicht met een oud thema !