Organisatiecultuur is hard te maken én te sturen

ma 18 mei 2026

Nu vaker plaats- en tijdonafhankelijk wordt gewerkt, ligt verlies van organisatiecultuur op de loer. L&D-expert Jeanne Bakker deelt do’s en don’ts om medewerkers betrokken en gemotiveerd te houden. “Een act of kindness is altijd een goed idee. Het is de enige legale drugs waarvan beide partijen high worden.”

Managementdenker Peter Drucker stelde ooit: ‘Culture eats strategy for breakfast.’ Bakker nuanceert dat idee. “Laat cultuur en strategie samen ontbijten. Ze kunnen niet zonder elkaar. Cultuur is cruciaal, maar alleen in samenhang met strategie en processen ontstaat echte impact.”

Werkcultuur onder druk
“Organisatiecultuur is wat mensen bindt, de olie of het cement”, zegt Jeanne Bakker. “Het geeft kleur aan hoe we werken, samenwerken en presteren.” Door remote werken, digitalisering, individualisering, uitstroom en hogere werkdruk staat die cultuur onder druk: verbinding neemt af, verschillen groeien en continuïteit komt in het gedrang.

Bakker vindt cultuur dan ook bepaald geen bijzaak. “Het zit in waarden, gedrag en ongeschreven regels en bepaalt direct prestaties en samenwerking.” Een sterke cultuur vergroot volgens haar het werkplezier, verlaagt verzuim en uitstroom en stimuleert productiviteit. “De kans op stomme fouten neemt af, terwijl er juist meer ruimte ontstaat voor slimme fouten die nodig zijn voor verbetering en innovatie.”

Cultuur vraagt onderhoud
Volgens Jeanne Bakker ligt er een belangrijke rol voor HR bij het versterken van organisatiecultuur. “HR zit op het snijvlak van mensen, gedrag en systemen.” Tegelijk hoort cultuur volgens haar thuis op de agenda van het hele managementteam. “Cultuur wordt nog vaak als ‘soft’ gezien, terwijl je het juist kunt beïnvloeden, meten en bijsturen.”

In de praktijk gebeurt dat volgens Bakker nog te weinig. Ze verwijst naar onderzoek van Harvard University waaruit blijkt dat niet psychologische veiligheid, maar intolerantie voor onderprestatie bepalend is voor innovatie. “Maak het normaal om elkaar aan te spreken als iemand een zes levert waar een negen mogelijk is. Zoek de scherpte op, zonder de relatie te beschadigen.”

Hoe organisaties een cultuur creëren waarin mensen zich gezien en gehoord voelen? Bakker deelt daarvoor haar belangrijkste do’s.

Do’s
- Laat mensen progressie ervaren
“Dit doe je bijvoorbeeld met rituelen. Bij ons heet een eerste training van een collega een première en dat moment wordt ook zo gevierd. Dat zorgt voor positieve energie.”

- Stimuleer autonomie en geef keuzevrijheid

- Handel naar je purpose
“Stel vragen als: Waar kan ik je ’s nachts voor wakker maken? Wat zijn je plannen voor de toekomst? En speel hierop in. Zo wakker je het vuur aan.”

- Personaliseer met AI
“Bij e-mailgebruik laat ik AI vaak kort een profielschets maken. Bijvoorbeeld: wat deelt iemand op LinkedIn? Die informatie krijg ik snel terug, zodat ik mijn reactie persoonlijker kan maken.”

- Organiseer Townhalls
“Schenk als leidinggevende koffie en maak een praatje met je collega’s als ze op dinsdag weer naar kantoor komen. Zo hoor je wat er echt leeft binnen de organisatie.”

- Zorg voor Frontline Obsession
“Zo handelt de baas van Shopify nog steeds met enige regelmaat zelf tickets af. Laat jezelf zien op de werkvloer, dat werkt echt.”

- Geef opvolging aan uitkomsten van een medewerkerstevredenheidsonderzoek
“Vaak worden ellelange vragenlijsten uitgezet, maar zonder terugkoppeling of concrete acties schiet je jezelf in de voet.”

- Noem collega’s geen ‘medewerkers’ of – nog erger – ‘personeel’
“Taal laat zien hoe je naar elkaar kijkt. Wie zich boven anderen plaatst, vergroot juist de afstand.”

Tot slot
Jeanne sluit af met een laatste tip: “Doe vaker iets voor een ander. Een act of kindness is altijd een goed idee, maar het is ook een ongelofelijke cultuurbeïnvloeder. Het is de enige legale drugs waarvan beide partijen high worden.” (gebaseerd op: HRpraktijk)

Een uitgebreid interview met Jeanne Bakker en vele columns van haar hand leest u in het Tijdschrift voor Ontwikkeling in Organisaties = TvO.nu