Ik zoek een...

Actueel - Nieuws

Hoever kunt u gaan? Intimiteit in de coachingsrelatie

di 29 juni 2010 - Karen Walthuis

De intimiteit van de coachingsrelatie is voor mijn cliënten en voor mij een bron van plezier en heilzaamheid. Er zijn maar weinig contacten waarin je zo snel zo diepgaand met elkaar in gesprek gaat. Hoe meer vrijheid, verbinding en vertrouwen tussen cliënt en coach, des te soepeler voltrekt het coachingsproces zich. Maar er zitten haken en ogen aan! De coachingsrelatie is van nature een ongelijkwaardige relatie. De cliënt komt om zich te laten beïnvloeden. Dat geeft de coach macht en dus verantwoordelijkheid. En hoe zit het met liefde tussen coach en cliënt? Wat te doen met een verliefde cliënt? Waar ligt de grens in fysieke intimiteit?

Liefde voor uw cliënt
De liefde voor uw cliënt is de basis waarop de coachingsrelatie rust en waarbinnen het coachingsgesprek zich voltrekt. Wanneer ik spreek over liefde voor de cliënt, dan heb ik het over het aanvaarden van het wezen van de cliënt, over het oordeelvrij openstellen naar die andere persoon. Er staan dan zo min mogelijk belemmerende gedachten of gevoelens tussen u en uw cliënt in, waardoor u de cliënt zo compleet mogelijk waarneemt. Hiermee creëert u een ruim en open speelveld waarop er veel gezegd en gedaan kan worden. Ervaart u dit ook zo?

Liefde in de coachingsrelatie is een middel en geen doel op zich. Het is niet de bedoeling dat de cliënt zijn chronische tekort aan liefde bij de coach komt aanvullen. Dan zou er een afhankelijkheidsrelatie kunnen ontstaan die de autonomie van de cliënt niet ten goede komt. Nee, dankzij uw liefde voor uw cliënt kan de cliënt zich openstellen voor u en uw (mogelijk confronterende) interventies.

Met liefde voor de cliënt bedoel ik niet dat u altijd lief (vriendelijk) moet zijn voor uw cliënt. Integendeel, zou ik bijna zeggen. Hoe liefdevoller u uw cliënt tegemoet treedt, hoe 'harder' u kunt zijn voor uw cliënt. Wanneer uw cliënt zich als mens volledig geaccepteerd voelt door u, zal hij of zij beter in staat zijn om in de confronterende spiegel te kijken die u hem of haar voorhoudt. Het gaat dus om de zogenaamde 'tough love', uit en met liefde de vinger op de zere plek leggen.

Zeker als u provocatief werkt, weet u hoe belangrijk deze liefdevolle basishouding is. Een provocatieve interventie krijgt een heel andere lading als een coach de cliënt niet volledig aanvaardt en er onvrijheid - een veroordeling of remming - in de onderstroom van het contact aanwezig is. De in provocatief coachen ingezette humor en speelsheid kunnen in dat geval ervaren worden als sarcasme en afkraken. De cliënt twijfelt dan - wellicht terecht - aan uw intentie: pleegt u uw interventie uit dienstbaarheid naar uw cliënt of om uw eigen negatieve gevoelens af te reageren?

Wat nu als u deze onvoorwaardelijke liefde niet voelt voor uw cliënt? Dat is een mooie gelegenheid om u weer eens in uzelf te verdiepen. Wat raakt deze cliënt bij u waardoor u weerstand voelt? Is dat iets wat u los kunt laten nu u het aangekeken hebt, of raakt het een diepere waarde of pijn van u? U kunt er natuurlijk altijd voor kiezen om iemand niet te coachen. Zo blijft u uw werk met liefde en plezier doen. En over de cliënt zou ik mij niet teveel zorgen maken; die heeft in dit land - met mondiaal de hoogste coachdichtheid - immers keuze genoeg!

De verliefde cliënt
Hebt u het wel eens meegemaakt dat uw cliënt verliefd op u denkt/zegt/lijkt te zijn? Dat kan even schrikken zijn. Het 'hoort' immers niet, het was waarschijnlijk niet uw bedoeling en toch voelt het mogelijk wel als iets waarvoor u als coach de verantwoordelijkheid draagt. Misschien stelt u zichzelf de vraag 'Heb ik hier aanleiding toe gegeven?' of 'Ben ik te intiem geweest met de cliënt?' en 'Hoe ik kan ik de cliënt nu duidelijk maken dat ik niet verliefd op hem of haar ben zonder dat hij of zij zich afgewezen voelt of de functionele coachingsrelatie verstoord raakt?'. Troost u zich dan met de gedachte dat Freud ook hiermee worstelde. Net als Freud ben ik van mening dat uw cliënt niet gebaat is bij ontkenning of afkeuring van zijn of haar gevoelens. Een krampachtige houding van de coach leidt tot kramp bij de cliënt, dus: let it be.

Vanuit een vrije en accepterende houding is het veilig om er zonder schuld of schaamte met elkaar over te praten. In mijn boek Wisselende contacten, de ontmaskering van de coachingsrelatie [1] kunt u lezen hoe de coach vanuit zes verschillende coachhoudingen kan reageren op de liefdesverklaring van de cliënt. Van een uitleg over wat overdracht is tot een op provocatieve wijze volledig 'uitbuiten' van de verliefde gevoelens. Laten we vooral niet vergeten dat zo'n verliefdheid ook bevorderlijk kan zijn voor het coachingsproces. De cliënt staat in ieder geval lekker open voor uw beïnvloeding. Tenzij de cliënt zich door u afgewezen voelt, dan wordt het lastiger en staat u samen weer voor een nieuwe uitdaging. En als de verliefdheid van twee kanten komt? Dan weet u vast wel wat u het beste kunt doen.

Fysieke intimiteit
Tijdens het coachingsproces zijn we geestelijk heel intiem bezig met de cliënt. Hij of zij laat ons soms de meest duistere krochten van de ziel zien. Desondanks, of mogelijk juist daarom, ligt fysieke intimiteit vaak wat gevoelig. Bij bepaalde werkvormen - zoals coaches die gebruik maken van haptonomie of lichaamswerk - is aanraking vanzelfsprekend. Maar meestal werken we mentaal en dan kan fysiek contact tussen coach en cliënt best gevoelig liggen.

Tijdens trainingen aan collega-coaches merk ik dat de inzichten over wat 'hoort' en 'mag' behoorlijk kunnen verschillen. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de reacties op coachingsdemonstraties. Men vindt de stoelen van de coach en de cliënt te dichtbij elkaar staan of men reageert verbolgen op de hand van de coach op de bovenarm van de cliënt. Opvallend is wel dat die reacties meestal alleen van het publiek komen en dat de cliënt zich slechts bewust is geweest van een prettig, vertrouwelijk contact. Tenzij fysieke intimiteit juist een coachingsthema van de cliënt is, natuurlijk.

Mag je als coach je cliënt tijdens het gesprek aanraken? Irvin Yalom beschrijft in zijn prachtige boek Therapie als geschenk [2] hoe krampachtig psychotherapeuten in de Verenigde Staten hiermee omgaan. Het uit de jas helpen van een oudere patiënte door een jonge psychotherapeut werd door zijn vakgenoten zelfs afgekeurd. Ook al hebben we hier in Nederland nog niet van dat soort 'Amerikaanse toestanden', ook wij zijn krampachtiger geworden in onze fysieke omgang. Dat komt wellicht doordat de afgelopen decennia steeds vaker gevallen van seksueel misbruik door therapeuten, leraren, geestelijken en leidinggevenden aan het licht komen. Natuurlijk, we moeten ons terdege bewust zijn van onze machtspositie en hier geen misbruik van maken.

Maar ja, zeker als u uw cliënt wel eens provocatief benadert kan een fysieke aanraking juist heel functioneel zijn. De cliënt voelt dan de verbinding met u. En wat dacht u van een troostend gebaar naar een hevig geëmotioneerde cliënt? Een tikje tegen arm, been of voet, een arm om de schouder, een speelse por in de zij of een meelevend kneepje in de hand. Wat is daar zo erg aan? Er zijn niet veel situaties waarin ik een voordeel zie van het feit dat ik een vrouw ben, maar dit is er een. Voor mannelijke coaches is fysiek contact, zeker met een vrouwelijke cliënt, toch wat eerder beladen, omdat we bij seksuele intimidatie al gauw aan de man als dader en de vrouw als slachtoffer denken.

Zo kreeg een mannelijke collega het eens aan de stok met zijn cliënte toen hij haar een speels tikje tegen haar bovenbeen gaf. Dat het tikje een probleem werd, lag niet in de laatste plaats aan de reactie van de coach zelf. Hij schrok namelijk van zijn eigen handeling en daarmee gaf hij de cliënte het gevoel dat er iets niet klopte. Cliënten kunnen resoneren met uw ongemak. Uw eigen houding ten opzichte van aanrakingen bepaalt dus mede of ze door de cliënt als 'normaal' ervaren worden.

Het zou jammer zijn als we onszelf in een keurslijf van afstandelijkheid gaan dwingen. Jammer voor de coach, maar zeker voor de cliënt. Fysieke aanraking kan troosten, bekrachtigen en de relatie versterken. En laten we de cliënten wier coachvraag juist ligt op het gebied van contact, afstand en nabijheid niet vergeten. In die gevallen kan de coachingsrelatie helemaal een prachtig instrument zijn in het bewustwordingsproces van de cliënt. Zeker als de coach zich vrij genoeg voelt om ook met (de reacties van de cliënt op) de fysieke intimiteit te durven werken.

Geniet ervan!
De intimiteit van de coachingsrelatie is een bron van plezier, een instrument en een helende kracht in coaching. Naarmate u zich als coach bewuster bent van uw eigen bijdrage aan de coachingsrelatie - de basishouding die u aanneemt naar uw cliënt - zult u meer genieten en profiteren van het intieme contact met uw cliënt.


Drs. Karen Walthuis is coach, trainer, psycholoog en auteur van Wisselende contacten, de ontmaskering van de coachingsrelatie (2008) en Leven met de handrem eraf, coach jezelf door iedere crisis (2010). Vanuit Yclectika, college voor coaching ondersteunt ze coaches in hun ontwikkeling met trainingen waarin de coachingsrelatie centraal staat.: www.yclectika.nl
Literatuur:
1. Walthuis, K. (2008), Wisselende contacten, de ontmaskering van de coachingsrelatie, Scriptum.
2. Yalom, I.D. (2001), Therapie als geschenk (The gift of Therapy, 2001), Uitgeverij Balans



Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:
CAPTCHA Image
Neem de code over:

CC Schoppen - dinsdag 7 juni 2016

Ik heb een relatie met mijn fysiotherapeute ik ben een vrouw zij ook. Ben al wat oude ouder ,zij ook.Het is een heel moeilijke situatie.Ben niet lesbies zij ook niet,maar we kunnen niet buiten elkaar- missen elkaar. Hoe verder we weten het echt niet.wel dat het geven omslaat heel veel pijn geeft.9

Karen Walthuis - dinsdag 6 juli 2010

Lieve mensen, Het lezen van jullie reacties geeft mij een fijn en warm gevoel van zielsverwantschap. Hartelijk dank! Voor Jan: fijn, zo bedoel ik het ook. In mijn boek ga ik dieper in op de onderliggende factoren macht en verantwoordelijkheid binnen de coachingsrelatie. Leo: ik ben benieuwd naar jouw achterliggende idee...

Jan R. van der Steeg - vrijdag 2 juli 2010

Karen, mooi verhaal. Je raakt wat mij betreft de kern. Op het punt waar je schrijft "...De coachingsrelatie is van nature een ongelijkwaardige relatie..." wil ik graag een nuance aanbrengen. In mijn optiek zijn de individuën die met elkaar een coachingsrelatie vormen volkomen gelijkwaardig als mens, echter niet gelijk in die zin dat de ene de cliënt en de ander de coach is in deze setting".

Mayke Vullings - woensdag 30 juni 2010

Met dank voor het artikel. Ik realiseer me nu dat liefde voor mij doel en middel overstijgt. Liefde is, dat ben ik en dat is de cliënt. In mijn rol als coach mag ik mijzelf en de cliënt daar steeds weer aan herinneren. Het creëert voor mij een basis waarbij spiritueel gewauwel, mentale constructies, emotionele moerassen en fysieke grensoverschrijdingen meteen helder voor het voetlicht komen te staan. Dan present zijn levert voor mij en de cliënt het juiste maatwerk op, in afstand en intimiteit.

Marloes van Mensvoort - woensdag 30 juni 2010

Ik merk inderdaad dat het betrekken van het fysieke een enorme meerwaarde is in een combinatie van Shiatsu massage en Coaching. Dit levert verassend treffende ingangen op. Je kan aan iemands lijf bijvoorbeeld letterlijk de ‘controle, starheid of juist met alle winden meewaaien, of onveiligheid’ etc. voelen die je op andere terreinen bijvoorbeeld ook al tegenkwam. Het fysieke bewustzijn levert een schat aan informatie op en is een prachtig instrument om in te zetten in het werk. Karin, dank voor jouw bijdrage!

Elly van Mensvoort - woensdag 30 juni 2010

Beste Karen, Dank voor het schrijven van dit artikel! Heel goed verwoord en heel herkenbaar allemaal. De intimiteit van de coachingsrelatie is een bron van plezier, een instrument en een helende kracht in coaching zoals je schrijft...dat kan ik helemaal onderschrijven! En ik herken dat niet alleen in individuele coachingstrajecten, maar ook bij deelnemers in teamcoachings-/trainingsgroepen. Het is een kwestie van 'van mensen houden'

roeland schweitzer - woensdag 30 juni 2010

Dankjewel, mooi artikel. Mijn ontroering over een worstelend mens maakt mij als coach stil. Net wat ik nodig heb want het geeft ruimte.

Rob Obbes - woensdag 30 juni 2010

Mooi verwoord. Liefde als basis in de coachrelatie ervaar ik als een zeer krachtige leervoorwaarde. Het maakt mij speels, warm betrokken. En de client ook. Genieten en nog productief ook! Een zorvuldige afronding van een traject hoort daar vanzelfsprekend bij.

leo beth - woensdag 30 juni 2010

Hoi Karen,mooi verhaal waar ik me goed in kan vinden m.u.v. je opmerking dat de coachingsrelatie van nature ongelijkwaardig is. Ben ik het fundamenteel mee oneens!

Mirjam Dirkx - woensdag 30 juni 2010

Dag Karen. Wat heb je mooi geschreven over intimiteit in de coachingsrelatie! Mooi dat je schrijft dat de liefde juist de 'harde' confrontaties bedding geeft.

Mieke Miltenburg - woensdag 30 juni 2010

Gelukkig nog nooit "gedoe" gehad op dat gebied. Als coach ben ik mijn eigen instrument, daar hoort dus ook een spontane hand op de arm bij. Geen probleem!

Leonie Linssen - woensdag 30 juni 2010

Zo herkenbaar! Als je trouw bent aan jezelf, in contact staat met jezelf en de client benadert vanuit liefde, compassie en acceptatie en in verbinding blijft (intuïtie) wordt het zoveel leuker en gemakkelijker!