Ik zoek een...

Actueel - Nieuws

Coachen met het Brein

Een wetenschappelijk referentiekader voor een nog jonge discipline

di 27 sept 2011 - Dine Noorda, John van der Meij

Coaching is een relatief nieuwe manier van professioneel begeleiden, gespecialiseerd in het bereiken van doelen en het veranderen van gedrag. Voortgekomen uit verschillende disciplines: psychologie, training, verandermanagement, advisering, systeemtheorie, volwassen educatie, etc. is inmiddels wel helder, dat coaching een toegevoegde waarde heeft, maar we missen nog een breed geaccepteerd referentiekader waarmee dit onderbouwd wordt.
Een breingeoriënteerde benadering van coaching kan hierin van betekenis zijn, omdat het een wetenschappelijke verklaring geeft en in begrijpelijke termen duidelijk maakt, wat coaching teweeg brengt in de hersenen.

Coachen gaat over het leren en veranderen. Hoe mensen leren is lange tijd onderzocht vanuit psychologische en managementtheoretische invalshoeken. De laatste jaren wordt vanuit de neurowetenschappen veel nieuwe informatie  geleverd.

Neurowetenschappelijk gezien betekent leren: het maken van nieuwe breinverbindingen. We leren de hele dag door omdat bij alles wat we ervaren en doen neurale sporen in ons brein achterblijven.  Deze veranderingen in ons brein hebben invloed op ons bewustzijn en gedrag.

Verandering , coaching en het brein
Verandering is als het gaat om inter- en intrapersoonlijke problemen veel lastiger dan we denken. Het vraagt blijvende aandacht en een enorme wilskracht. We gaan in dit artikel kort in op de waarde die kennis uit de toegepaste neurowetenschappen kan hebben voor  coaches door in te gaan op drie punten:
-          Waarom is veranderen zo moeilijk?
-          Hoe kan coaching het brein beïnvloeden? 
-          Wat maakt blijvende verandering mogelijk?

Waarom is veranderen zo moeilijk?
Onze hersenen zijn in de eerste plaats gemaakt om gedrag te automatiseren, zodat we er niet over na hoeven denken. Dit vergroot de overlevingskans. Onze hersenstam met oudere breindelen, het zgn. reptielenbrein, is meer bepalend voor ons dagelijks gedrag dan de jongere, meer aan de oppervlakte gelegen, schorsdelen.  Het brein is ingesteld op het ontdekken van veranderingen en op het zenden van signalen om ons op iets ongewoons te attenderen.  Als een zgn. error-detector scant de orbitale cortex in het brein alles om zich heen.
In de tweede plaats hebben we te maken met de verschillende delen van het werkgeheugen in het voorste deel van het cognitieve brein. Ons werkgeheugen heeft een beperkt uithoudingsvermogen en vraagt meer energie dan de dieper gelegen structuren, die ons automatische, routinematige gedrag aansturen. Autorijden is zo’n routineactiviteit. We doen het zonder nadenken. Moeten we ineens links rijden dan wordt het ineens een stuk moeilijker. Coachen is in zekere zin te vergelijken met links leren rijden.
In de derde plaats is ieder complex systeem en dus ook het brein, gericht op homeostasis
Elke kracht die verandering wil wordt weggeduwd, het evenwicht moet behouden blijven. Pas wanneer de wens om te veranderen van binnenuit het systeem c.q. de persoon komt kan verandering plaatsvinden. Daarnaast is er alleen bij voldoende triggering van ons oude brein, bijvoorbeeld door sterk lijden of een levensbedreigende situatie, een neiging om daadwerkelijk te veranderen.

Hoe beïnvloedt coaching het brein?
Op vier hoofdgebieden wordt wetenschappelijk onderzoek  verricht om te kunnen verklaren op welke manier coaching het brein beïnvloedt.
Het eerste onderzoeksgebied betreft Aandacht.  Gerichte aandacht speelt een cruciale rol in het creëren van (fysieke) veranderingen in het brein. Waar aandacht op gericht wordt, maakt het brein nieuwe verbindingen (selfdirected neuroplasticity) en de vragen die aan het brein worden gesteld beïnvloeden de kwaliteit van deze verbindingen.  Verandering vraagt voldoende en herhaalde aandacht voor een nieuw idee. Het is daarom van belang om met de coachee te kijken naar wat hij heeft geleerd van eigen acties en met herhaling aandacht te besteden aan verkregen inzichten door ze bijvoorbeeld op te schrijven of het te bespreken. Complexe uitdagingen moeten vereenvoudigd worden in concrete thema’s .
Ook pleit dit voor een oplossingsgerichte in plaats van probleemgerichte vraagstelling. Focus op oplossing creëert  oplossing, focus op probleem verdiept het probleem in ons denken.

Naast Aandacht zijn Reflectie, Inzicht en Actie belangrijke onderzoeksgebieden voor coaching.
Reflectieis niet hetzelfde als analyseren of nadenken, maar is het vermogen om stil te staan bij zichzelf  en de blik naar binnen te richten. De focussingtechniek is een belangrijk hulpmiddel om een  verbinding te maken tussen het emotionele en cognitieve brein en zo contact te maken met een  eigen Inzicht. Het is van belang dat een coach dit opmerkt  door goed naar veranderingen in de gezichtsuitdrukking van de coachee te kijken en deze te stimuleren om de volle aandacht te richten op het inzicht.  Wanneer het juiste inzicht is verkregen, volgt gelijk de drang om tot Actie over te gaan. De energie die men krijgt van een inzicht helpt de angst voor verandering te overwinnen en voorbij de automatische, evenwicht herstellende respons te gaan. Een uur later is deze motivatie zo goed als weg. Dit betekent dat we gebruik moeten maken van deze momenten en het inzicht om moeten zetten in een eerste aanzet.

Wat maakt blijvende verandering mogelijk?
Het deel van ons brein waarmee we nieuwe dingen leren is snel vermoeid. Automatische routineuze activiteiten kosten minder energie dan het leren van nieuwe bewuste responsen.
We moeten er rekening mee houden dat ons werkgeheugen snel vol zit  en in kleine herhaalde stappen nieuw gedrag oefenen. Dit zal voor nieuwe neurale verbindingen zorgen die uiteindelijk een stabiel netwerk gaan vormen. En hoe stabieler het netwerk, hoe minder energie het nieuwe gedrag zal kosten. Het nieuwe gedrag wordt langzamerhand geïnstalleerd in lagere breindelen en hierdoor automatisch. De verandering wordt blijvend.
Samengevat kent Coachen met het Brein een paar belangrijke uitgangspunten:
-          Zonder verandering in neurale netwerken zal coaching leuk of interessant  zijn maar niets veranderen
-          Waar aandacht op gericht wordt, ontstaan nieuwe netwerken.
-          Het is van belang om snel na het inzicht, wanneer de motivatie nog aanwezig is, actie te ondernemen.
-          Blijvende verandering is mogelijk wanneer het verkregen inzicht in kleine, herhaalde, concrete acties in praktijk wordt gebracht waardoor het nieuwe gedrag wordt opgeslagen in een nieuw neuraal netwerk.

Een coach die gebruik maakt van kennis van het brein zal geen advies geven maar ideeën, niet gehecht zijn aan eigen opvattingen, focussen op oplossingen en kleine stapjes aanmoedigen.


Dine Noorda, John van der Meij, www.trilemma.nl
Geïnspireerd
door: David Rock in Coaching with the Brain in Mind. Jeffrey Schwartz in A Brainbased Approach to Coaching



Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:
CAPTCHA Image
Neem de code over:
Nog geen reacties geplaatst