Slecht in plannen? Geef anderen advies en leer er zelf van

di 11 aug 2026

Ben je slecht in plannen? Dan lijkt het logisch om advies te krijgen, maar onderzoek wijst op een verrassend effect: juist zélf advies geven kan helpen om je eigen gedrag te verbeteren. Dit zogeheten advice-giving effect laat zien dat mensen hun eigen adviezen eerder ter harte nemen. Volgens pedagoog en onderzoeker Pedro De Bruyckere past dit bij wat we al langer weten: door anderen iets uit te leggen, denk je er dieper over na en onthoud je het beter.

Zelfvertrouwen
Hoe is dat advice-giving effect te verklaren? Volgens De Bruyckere is dat niet helemaal duidelijk, maar er liggen wel een paar hypotheses. ‘Een mogelijke oorzaak is zelfvertrouwen. Als mensen bereid zijn om jouw advies op te volgen, moeten ze wel geloven dat jij er verstand van hebt. Dus als je jezelf iets hoort beweren, denk je al snel: waarschijnlijk heb ik gelijk, en moet ik dit ook toepassen.’

Een tweede mogelijke oorzaak: cognitieve dissonantie. ‘Mensen willen voldoen aan het beeld dat ze van zichzelf hebben,’ zegt De Bruyckere. ‘Als jij tegen iemand anders zegt dat hij zijn mailbox moet opschonen, suggereer je dat je dat zelf ook doet. Dus kun je het niet maken om die van jou te laten vollopen. Dan gaat er iets bij je wringen.’

Kwaliteit
Mede daarom is het belangrijk dat je advies goed is doordacht. ‘Op internet wat tips verzamelen, is niet genoeg’, zegt De Bruyckere. ‘Je wilt dat de informatie die je verstrekt, ook gebaseerd is op degelijk onderzoek. Ten eerste omdat je de ander niet wilt duperen, maar ook omdat het voor jezelf belangrijk is om geloofwaardig te blijven. Probeer je dus te baseren op wetenschappelijk onderzoek, of op een expert. En natuurlijk is het belangrijk dat je goed nadenkt over de manier waarop je dat advies presenteert aan de ander.’

Daarnaast is het volgens hem belangrijk dat het advies concreet wordt. ‘Natuurlijk kun je iets zeggen als: begin op tijd te plannen. Maar dat is nogal algemeen. Beter is: markeer iedere week twee blokken in je agenda die je niet invult. Dat is een buffer die je kunt aanspreken als je andere werk opeens te veel tijd vraagt.’

Modeling-effect
Tot slot een persoonlijke vraag. De Bruyckere geeft al jaren advies aan studenten. Merkt hij dat dat ook effect heeft op zijn eigen leven? Ja, zegt hij, maar nu wordt het ingewikkeld. Want volgens hem is dat te wijten aan iets anders. ‘Ikzelf zweer bij het modeling effect. Kort gezegd: de plicht om het goede voorbeeld te geven. Als ik wil dat studenten op tijd met hun werk beginnen, moet ik laten zien dat ik dat zelf ook doe. Ja, dat is wel degelijk iets anders dan het advice-giving effect. Daarbij geef je advies in de hoop dat je het zelf gaat doen. Bij het modeling effect ligt het accent op de ander.’

Modeling effect, advice-giving effect — voor wetenschappers is het verschil belangrijk. Maar de ploeterende planner wil vooral weten of advies geven werkt. Het antwoord lijkt positief, dus ligt het voor de hand om het te proberen. Geef die kritische leidinggevende tijdens je functioneringsgesprek dus een paar welgemeende planningstips. En organiseer een masterclass voor al je chaotische collega’s. (bron: Intermediair)