Podcast luistertip: Wat is de zin en onzin van reflectie op je eigen handelen?

di 11 aug 2026

Tjipcast met Fred Korthagen

In het onderwijs – maar ook in coaching – gaat het vaak over reflectie. Leraren, studenten, schoolleiders en opleiders worden voortdurend uitgenodigd om stil te staan bij hun handelen. Maar juist doordat reflectie zo vanzelfsprekend is geworden, wordt het waarschijnlijk ook vaak maar ten dele of niet goed ingezet. Wie te snel naar oplossingen springt, mist de vraag wat er eigenlijk gebeurde. En wie reflectie vooral ziet als een verplicht verslag, raakt gemakkelijk kwijt dat het in de kern gaat om professionele groei.

“Laten we krachtgericht coachen en niet altijd maar op problemen coachen.
Dan kan het zomaar zijn dat het hele probleem er heel anders uitziet.”

Fred Korthagen laat zien dat reflectie pas krachtig wordt wanneer je vertraagt. Niet alleen nadenken over gedrag, maar zoeken naar betekenis: wat speelde er precies, welke overtuigingen, gevoelens en verlangens deden mee, en welke kwaliteiten waren al aanwezig? Daarmee verschuift reflectie van probleemgericht repareren naar krachtgericht ontwikkelen.

Dat is relevant voor leraren, opleiders, coaches en schoolorganisaties. Want veel professionele situaties worden complexer zodra er druk ontstaat. Dan vallen mensen terug op automatismen. Reflectie helpt om die patronen zichtbaar te maken, maar alleen wanneer er ruimte is voor denken, voelen én willen. Zo wordt reflectie geen administratieve verplichting, maar een manier om bewuster, creatiever en menselijker te handelen. (bron: Tjipcast)

Tjipcast
Dr. Tjip de Jong is onderzoeker, adviseur, docent, spreker en auteur, gespecialiseerd in onderwijsontwikkeling, leiderschap en veranderprocessen. Hij is verbonden aan de Radboud Universiteit en werkt met onderwijsorganisaties aan vraagstukken rond curriculumontwikkeling, innovatie en kwaliteitsverbetering. In zijn podcast Tjipcast gaat hij in gesprek met experts en praktijkprofessionals om nieuwe perspectieven te verkennen op complexe vraagstukken rond leren, leiderschap en organisatieontwikkeling.