Organisaties en collectieve spiritualiteit: mensen zichzelf volledig laten zijn

vr 19 jun 2026

Gedeelde spirituele ervaringen helpen mensen individueel en collectief zichzelf te ontdekken. Organisaties moeten daarom worden gestimuleerd collectieve spiritualiteit te integreren om verbinding te versterken en fragmentatie te verminderen, zegt socioloog Vanessa Englert.

In haar onderzoek verkent Englert hoe spiritualiteit collectief wordt ervaren binnen organisaties. Ze richt zich op omgevingen zoals kantoren, klaslokalen en medische praktijken en onderzoekt hoe organisaties omstandigheden kunnen creëren waarin mensen kunnen ontdekken en vormgeven wie zij zijn, zowel individueel als collectief.

“De motivatie voor dit onderzoek kwam voort uit zowel professionele ervaringen als een bredere zorg over de rol die organisaties spelen in de samenleving,” zegt Englert. Volgens haar kunnen organisaties 'de mensheid ondersteunen om volledig zichzelf te worden, in plaats van mensen slechts te behandelen als een radertje in een machine.'

Spiritualiteit en organisatieontwerp
Op basis van kwalitatieve empirische methoden analyseert Englert een eerste begrip van collectieve spiritualiteit vanuit een relationeel wereldbeeld en leidt zij daaruit implicaties af voor organisatieontwerp. Een onderdeel van het onderzoek bestaat uit een systematische literatuurstudie waarin definities, concepten en onderzoekstrends met betrekking tot collectieve spiritualiteit in organisatorische contexten in kaart worden gebracht.

Een andere studie, gebaseerd op de grounded-theory methodologie en veldwerk in India, onderzoekt hoe mensen binnen hindoeïstische spirituele organisatieomgevingen proberen hun ‘goddelijke essentie’ te realiseren en te leven. De derde studie bekijkt de implicaties van deze grounded theory voor organisaties die spirituele ervaring als organiserend principe hanteren, terwijl zij tegelijkertijd niet-spirituele doelstellingen nastreven. Daarbij ligt de focus op wat dit betekent voor hun organisatieontwerp.

Organisaties kunnen bijdragen aan maatschappelijk herstel
Het onderzoek van Englert draagt bij aan discussies binnen de vakgebieden management, spiritualiteit en religie, met name vanuit het perspectief van macro-organisatiegedrag. Tegelijkertijd beoogt het onderzoek praktische handvatten te bieden voor onderzoekers en professionals die geïnteresseerd zijn in het ontwikkelen van nieuwe organisatieparadigma’s.

Englert zegt: “Organisaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het aanpakken van maatschappelijke fragmentatie en het versterken van relaties tussen mensen en andere levensvormen. Mijn onderzoek laat zien dat het werken met organisaties veel mogelijkheden biedt om bij te dragen aan het herstel van een gefragmenteerde samenleving tot een meer samenhangend geheel. Dit idee vormt de kern van mijn werk over collectieve spiritualiteit binnen organisatorische contexten.” (bron: Vrije Universiteit Amsterdam)

Referentie
Collective Spirituality: Integrative Conceptualization and Implications for Organization Design. Promotie Vanessa Englert. Vrije Universiteit Amsterdam, 3 juli 2026.