Column Guido van de Wiel: Schiphol emissievrij?
vr 19 jun 2026 - Guido van de Wiel
Hoera! Schiphol is in 2026 officieel een zero-emissiezone geworden! Ik las deze kop en bijbehorend nieuwsbericht met een mix van verbluffing en verbazing. Het gaf me een boost aan energie: een direct ontvlambaar brandstofmengsel van bewondering en verwondering. Want tegelijkertijd met het lezen van dit heuglijke bericht was ik natuurlijk wel benieuwd hoe Schiphol die maatregel zou zijn gaan doorvoeren. Want er schijnen nog wel eens wat vliegtuigen vandaan op te stijgen en te landen... En die vliegtuigen, zo waren de laatste feiten die ik daarover kende, vlogen vooralsnog niet op 100% natuurvriendelijke biobrandstof, maar op ouderwetse fossiele kerosine, aangelengd met maximaal 2% bioblub, gemaakt van onder meer afgedankt frituurvet.
Maar wauw: eindelijk een maatregel die echt zoden aan de dijk zou zetten als het gaat om het klimaat. De nul-emissiezone, zo las ik, strekte zich uit van het Hilton hotel aan de Retourbaan tot de terminals aan de vertrekpassage; en van het koeriersplein tot de expeditiestraat, inclusief het gebied rondom de grote verkeerstoren.
Toen ik verder las, bleek de zero-emissiezone echter niet voor vliegtuigen te gelden, maar enkel voor bestel- en vrachtwagens. Maar daarmee was deze maatregel toch enkel symboolpolitiek? Men richtte zich op het stratenplan, terwijl het werkelijke probleem – zoals wel vaker in organisaties – op een hoger niveau gelegen lag. Dit was een twee-dimensionale aanpak terwijl het grootste probleem zich toch echt daarboven afspeelde. In de lucht. In de derde dimensie. Maar de lucht ledig houden ten aanzien van emissies, dat ging het voorstellingsvermogen van iedere beleidsmaker te boven.
Ter onderbouwing waarom dit beleid vooral symbolisch is, geef ik hier een paar cijfers: een opstijgend vliegtuig stoot per seconde (ik herhaal: per seconde) ongeveer 100 biljard (1018) ultrafijnstofdeeltjes uit. Vergelijk je dat met vrachtverkeer, dan komt dat overeen met de uitstoot van 1 miljoen vrachtwagens die collectief langs de aankomstterminal zouden rijden. Ja, natuurlijk kun je de ultrafijnstof-uitstoot terugdringen door deze 1 miljoen vrachtwagens in een gebied de toegang te ontzeggen – dat kan – maar als dat gebied een vliegveld betreft dan bereik je datzelfde positieve milieueffect ook door één vliegtuig (ik herhaal: één vliegtuig) minder op te laten stijgen. Iets met een druppel en een gloeiende plaat.
Of moeten we ons even niet te druk maken om ultrafijnstof, maar zou de maatregel zich primair toespitsen op het terugdringen van CO2-uitstoot en stikstof? Ook dat vergelijk slaat als schip op hol. Eén Boeing 747 (ik herhaal: één Boeing 747) stoot enkele tonnen CO2 uit bij het opstijgen alleen. Dat komt overeen met ongeveer 100.000 vrachtwagens die tegelijkertijd een 500 meter lang rondje rijden over de Schiphol Boulevard. De tien kilogram stikstof die deze 100.000 diepladers lange colonne aan dieselvreters uitstoot staat in geen verhouding tot de honderden kilogrammen aan stikstof die één (ik herhaal: één) groot toestel bij het opstijgen over de directe omgeving uitbraakt als dikke middelvinger naar natuurschoon en volksgezondheid.
Laten we wel wezen: dat opstijgen vindt precies plaats boven – desnoods direct naast – de aangewezen milieuzone van Schiphol centrum. Als je zoveel uitstoot van vliegtuigen in deze beoogde zero-emissiezone toestaat en ondertussen wel bestel- en vrachtwagens met milieu als argument de toegang tot dit gebied ontzegt, dan is dat hetzelfde als met een föhn de nattigheid in de Titanic proberen droog te blazen. Het is dweilen met de kerosinekraan open. Het is het droog willen föhnen van een oceaan.
Wie werkelijk de ambitie heeft om van Schiphol een zero-emissiezone te maken, heeft in eerste (en tweede, en derde, en vierde) instantie niet zozeer naar voertuigen, maar naar vliegtuigen te kijken.
Wist je trouwens wie deze zero-emissiezone heeft vastgesteld? Dat is het concern Schiphol zelf, tezamen met de gemeente Haarlemmermeer. Deze maatregel maakt daarmee van Schiphol een Greenwasher met hoofdletter G. Hemelbestormer Schiphol afficheert zich als zogenaamd duurzaam door alleen laag-bij-de-gronds – op het niveau van het wegennet – milieumaatregelen te willen nemen en gaat er ondertussen wel van uit dat zij zelf nog steeds in de hemel zullen komen. Volgens hun eigen cijfers wel 1.370 keer per dag (ik herhaal: 1.370 keer per dag). Voor de gemeente Haarlemmermeer betekent dit gekozen beleid dat zij de karakteristieken van de karikatuur Don Quichot op zich nemen: van de dwaze held die zich met zijn goede bedoelingen maar onpraktische daden vooral belachelijk maakt.
Mocht het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met hun programma ZES, dat staat voor “Zero-emissie Stadslogistiek”, een duit in dit gifgroene zakje hebben gedaan, dan heeft ZES ze evenmin alle vijf op een rijtje. Busjes verbieden in dezelfde zone waar airbusjes als grootvervuilers overheen vliegen is een maatregel waar een luchtje aan zit.
Of een luchtje? Vooral heel veel vervuilde, gebakken lucht.
Guido van de Wiel (Wheel Productions) is organisatiepsycholoog, (schrijf)coach en ghostwriter. Hij schreef (i.s.m. Merlijn Ballieux) de #1-bestsellers The Smell of the Place (2025) en Durf het verschil te maken (2018). Daarnaast begeleidt hij jaarlijks tientallen auteurs bij het schrijven van hun (management)boek. www.wheelproductions.nl
Bronnen
- https://www.schiphol.nl/nl/aviation-partnerships/uitstootvrij-verkeer-op-schiphol-centrum/
- https://www.nrc.nl/nieuws/2018/01/10/als-een-boeing-747-opstijgt-komt-even-veel-fijnstof-vrij-als-uit-een-miljoen-vrachtwagensnrc-checkt-a1587736