Column Guido van de Wiel: Contextueel begrijpen
ma 26 jan 2026 - Guido van de Wiel
Op Facebook gaat er een schema rond van emoji’s, met de uitleg dat die voor elke generatie wat anders betekenen. De meest opvallende vond ik dat Boomers (1945-1965) de emoji van een doodshoofd niet zullen gebruiken, of hooguit in de context van een horrorfilm of Halloween. Gen Z daarentegen gebruikt het doodshoofd-emoticonnetje bijna dagelijks en dan als symbool voor hard lachen (als in: ik lach me dood, of: ik ga stuk).
En terwijl Boomers emoji’s nog vaak als optionele versiering inzetten om bijvoorbeeld een verjaardagswens luister bij te zetten, daar vormen Millenials (1981-1996) met diezelfde emoji’s hele 21e eeuwse rebussen om daadwerkelijk een vraag te stellen of een inhoudelijk antwoord te geven. En om het nog lastiger te maken: Gen Alpha (2013 – nu) op hun beurt gebruikt emoji’s steeds vaker op een ironische manier. Een Huil-emoticon is het nieuwe lachen. En een lach-emoji kan – afhankelijk van de context – juist naar iets ongemakkelijks verwijzen.
Reageer jij richting de nieuwe generatie op hun appje met een emoji-duimpje dan is de kans groot dat zij dit vooral interpreteren als een passief-agressieve daad dan als de bedoelde positieve ondersteuning die jij graag met het duimpje wilt geven. Sommige digitale emoji-verschuivingen zijn om te huilen. En ja, soms juist om te lachen. Het blijkt maar weer: communicatie is vooral een kwestie van zo dicht mogelijk langs elkaar heen praten.
Met nieuwe generaties, ontstaan er nieuwe en ongeschreven communicatieregels, die soms wel heel letterlijk over het ongeschreven karakter ervan gaan. Zo is in app-contact met Gen Z (1997 – 2012) het bijvoorbeeld belangrijk te snappen dat je soms beter een punt weg kunt laten. De punt dus letterlijk ongeschreven kunt laten. Waarom? Een punt aan het eind van je tekstberichtje is voor hen niet zozeer een bewijs van correcte spelling of grammatica. Gen Z zet doorgaans alleen een punt aan het eind van een bericht om hun boodschap een lompige hardvochtigheid mee te geven. Een soort virtuele “mic drop” waarmee zij vooral iets communiceren als ‘einde discussie’.
Run je een coachingsbureau en worden je cliënten steeds jonger, dan is het handig je van dit soort verschuivingen in betekenis te vergewissen. En: hoe jonger de generatie des te meer de communicatie ook in afkortingen verloopt. Ik heb hieronder van een aantal bestaande afkortingen steeds twee mogelijke interpretaties gegeven. Hoe die verschillende interpretaties tot de nodige misverstanden kunnen leiden laat zich raden.
Als je iemand vraagt: ‘Ga je nog iets leuks doen dit weekend?’ en je krijgt “BBL” als antwoord terug, dan is het van belang te snappen dat dit niet alleen een afkorting is voor “Beroeps Begeleidende Leerweg”. Ga je verder naar deze afkorting neuzen, realiseer je dan dat de andere betekenis niet alleen “Brazilian Butt Lift” is, maar ook “Be Back Later”.
Nu je weet dat BF zowel Best Friend als Boyfriend kan betekenen, kun je situaties die anders behoorlijk ongemakkelijk uit kunnen pakken, voortaan vermijden.
Heeft een nerd het over “FUBAR”, dan is het goed te weten dat hij het net zo goed over een “Failed UniBus Address Register” kan hebben en niet per se met je deelt dat hij “Fucked Up Beyond All Recognition” is.
En als jij aan een internationale klant, tevens een semi-professioneel vechtsporter, vraagt: ‘Did you have a good weekend?’ En je krijgt als antwoord: ‘At the start I had a GF but then I got slapped so hard I was FUBAR’, dan is het handig om te weten dat GF niet alleen Girlfriend betekent maar ook Good Fight. Er hóeft geen sprake te zijn van huiselijk geweld.
Alle communicatie is afhankelijk van de context. Een laatste voorbeeld. Wanneer er, als antwoord op jouw appje, een Y in je beeldscherm verschijnt dan kun je dat filosofisch of bevestigend lezen. De Y kan “why” betekenen, maar net zo goed “yes”.
En in de context van Y2K betekent diezelfde Y natuurlijk jaar, als in: “het jaar 2000”.
Maar ja, dat is zó eind vorige eeuws, dat begrip.
Inmiddels is de taal FUBAR, broer.
Guido van de Wiel (Wheel Productions) is organisatiepsycholoog, (schrijf)coach en ghostwriter. Hij schreef (i.s.m. Merlijn Ballieux) de #1-bestsellers The Smell of the Place (2025) en Durf het verschil te maken (2018). Daarnaast schreef hij nog vele managementboeken, waaronder Van meetbaar naar merkbaar, van duurzaam naar dierbaar en Organiseren met toekomst.
www.wheelproductions.nl