Ik zoek een...

Actueel - Columns

Column: Pay it forward

Voorbij transacties en trade-offs

ma 20 mei 2019 - Guido van de Wiel

Ik doe iets voor jou
Ik hielp een jongeman die een volgende stap in zijn carrière wilde maken. Hij belde mij op, had mijn naam via via gekregen en ik gaf hem wat tips: welke vragen hij zichzelf kon stellen, hoe hij zijn zoektocht zou kunnen inrichten en in de loop van het gesprek gaf ik hem een aantal namen van mensen uit mijn netwerk met wie hij – gezien zijn profiel – direct al gesprekken zou kunnen gaan voeren. Hij was geholpen en ik vond het fijn om hem op weg te helpen.

Doe niet iets terug
Hij bedankte mij al aan de telefoon en we rondden het gesprek af. Later die dag kreeg ik een mailtje van hem waarin hij zei dat hij mij op social media zou gaan aanprijzen. Hij schreef “dat ik daar misschien nog wat aan zou hebben”. Ik bemerkte bij mezelf dat ik zijn bedankje aan de telefoon waardevoller vond dan deze tegenprestatie. Toen ik op deze dynamiek ging reflecteren, merkte ik dat ik het eigenlijk juist vervelend vond dat hij mijn hulp gepareerd had met een goedmakertje naar mij toe.

Wil je dat de wereld verandert?
Door mijn hulp te beantwoorden met een geschenk van zijn kant, stond het weer 1-1 en veranderde er daarna niets meer ten goede van de wereld om ons heen. Want met zijn reactie naar mij toe, was de kous af. Maar de kwaliteit van hulpvaardigheid, van generositeit, raakte daarmee ook verwrongen. Een random act of kindness van mijn kant veranderde in een onbedoelde deal tussen hem en mij. Het geschenkje werd handelswaar. De actie een transactie. Tegenover mijn goed doen stond ineens een vergoeding. Wat had ik dan gewild? Hoe had ik gewild dat hij zou hebben gereageerd? Ik geloof dat ik onbewust wilde dat hij mijn onbaatzuchtigheid zou doorzetten aan anderen. En misschien wel dat dan die anderen dat ook weer zouden doen …

Doe goed voor een ander
Ik wilde geen terugbetaling van zijn kant, maar veel liever dat hij het geschenkje door zou geven in de vorm van andere geschenkjes aan de wereld. Dat hij er geen trade-off van zou maken, geen Tikkie en een Tikkie terug, maar een pass naar voren. Ik had de ander niet geholpen om credits voor mezelf op te bouwen of om een bedankje toegeworpen te krijgen. Ik had op dat moment behoefte aan contact waarin we niet steeds berekenend of verrekenend te werk gaan, maar waarin we ons van ieder ander rekenschap blijven geven. Ik wilde bijdragen aan een wereld waarin we elkaar helpen; waarin jouw onbaatzuchtige acties opvolgende personen kunnen raken en inspireren om ook te geven zonder iets terug te verwachten.

Niet ‘voor wat hoort wat’ …
Iemand bedanken in de vorm van een deal heeft de werking van een moderne aflaat. Je staat nergens meer in de min. Door iets terug te doen, vereffen je rekeningen. Maar wie zo denkt, denkt primair in termen van een economisch model. Vanuit onbaatzuchtigheid gaat het er niet om elkaars inspanningen te vereffenen, maar om elkaar te verheffen. Als iets ook even niets mag kosten, blijven er enkel baten over. Dan gaan de baten voor de baten uit. Zo verspreiden zich goede daden. Het denken in een contrepartie – in een trade-off – sluit een verder handelen buiten je eigen bubble af. Een doorzetten van dankbaarheid naar anderen opent juist steeds weer nieuwe kanalen van liefdadigheid.

… Maar pay it forward
Met de kopjes uit deze column gebeurt hetzelfde als met het voorbeeld waar ik deze column mee begon. Zou je elk kopje slechts afzonderlijk zien en niet in het grotere geheel, dan zou elke paragraaftitel eenvoudigweg de inhoud van dat moment begeleiden. Het kopje heeft dan alleen werking in de kleine uitwisseling die er plaatsvindt tussen het titeltje en de tekst eronder. De deal per paragraaf rondgemaakt en afgehecht. Maar zodra je gaat zien dat de kopjes, net zoals je acties in de wereld, onderdeel uitmaken van een groter geheel, ontstaat er een nieuwe werkelijkheid. Een werkelijkheid waarin alle kopjes elkaar versterken en voortstuwen. Geen payback time voor iedere transactie, maar het versterken van een grotere transformatie die zich naar steeds meer mensen uitstrekt. Geen een-tweetje, handje klap en klaar, maar een doorlopende, cumulerende en wassende ontwikkellijn, waarin je alles wat ervoor kwam ook includeert en optilt. To transcend and include”, noemt Ken Wilber dat.

En dat gebeurt ook in deze column, want wie de moeite neemt om alle kopjes uit deze column achter elkaar te plaatsen trakteert zichzelf op een klein gedichtje. In het begin lijkt het ongerijmd om dat te doen. Maar – net zoals in de maatschappij zelf – blijft het de kunst om de poëzie van het leven tussen de regels door te lezen.

Ik doe iets voor jou.
Doe niet iets terug.
Hoe de wereld verandert?
Doe goed voor een ander
Niet ‘voor wat hoort wat’ …
… Maar pay it forward.


Guido van de Wiel (Wheel Productions) is organisatiepsycholoog, ghostwriter en verbonden aan Verdraaide organisaties en de Veranderbrigade. Hij schreef boeken zoals Durf het verschil te maken (best verkochte verandermanagementboek van 2018), Organiseren met toekomst en Innoveerkracht. Hij is executive coach bij TIAS School for Business and Society en bij RSM. Trendwatcher of the Year.

 



Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:

Eline - zondag 26 mei 2019

Ha Guido, met groot genoegengelezen. 'het gaat erom dat we elkaar verheffen', wat een mooie zin. En zo staan er veel meer in je tekst. Met dank!

Bert - vrijdag 24 mei 2019

Het gaat eigenlijk niet om wat er hier & nu gebeurd is. Het gaat om wat er in jou geactiveerd is waardoor je zo reageert. Irene Langeveld. (En dat geldt dus ook voor mijn reactie op het verhaal van Guido.) https://irenelangeveld.nl/omgaan-met-emoties-triggers-stappenplan/

Karin Segers, Metgezel in Zingeving - vrijdag 24 mei 2019

"Het mooiste wat je mij kunt geven is dat je ontvangt". Dat lijkt een beetje de strekking van het artikel van Guido en dat is ook een prachtig gedachtegoed. Tegelijkertijd geldt dit natuurlijk ook voor Guido zelf. Als je ernaar kijkt vanuit de gedachte dat er geen vereffening plaatsvindt maar een stapeling van dankbaarheid, komt de actie van de jongeman in een ander daglicht te staan. Vanuit én én denken vindt er juist een opeenstapeling van dankbaarheid plaats die bijdraagt aan een betere wereld. Immers het gebaar van de jongeman was weer een inspiratie om deze column te schrijven die anderen weer verrijkt. Dank jongeman Guido én aan de andere niet bij naam genoemde jongeman.

Margit - donderdag 23 mei 2019

Hoewel ik houd van column waarin gedachten worden neergezet, omdat ik het geweldig vind om menselijke gedachten te volgen en dan te bedenken in welke 'state of mind' en vanuit welke interesses zij deze verwoorden, ben ik het met Bert eens. Mij bekroop ook het gevoel van eenzijdig kijken en de stempel 'voor wat hoort wat' eraan te geven, wat overigens voor mij ook zeker niet hoeft ;-) Wie goed doet goed ontmoet is ook niet te controleren want dan kom je jezelf tegen. Je geeft vanuit je hart. Je ontvangt met je hart. De ander laten doen en zijn wat bij hem past en dat accepteren gaat ook vanuit je hart. Voor zo ver ik het boek Grenzeloos ken van Ken Wilber, spreekt hij van 'energie' en is 'Voor wat hoort wat' een gedachten die niet past bij zijn zienswijze.

Bert - donderdag 23 mei 2019

P.S. bij onderstaand bericht: gracieus kunnen ontvangen is net zo waardevol als kunnen geven.

Bert - donderdag 23 mei 2019

Mooie gedachte: hulpvaardigheid om niet doorgeven. Maar Guide redeneert m.i. alleen vanuit zichzelf. Niet vanuit de behoefte en de motivatie van de adviesvrager. Die blij was met het advies, en wellicht graag op deze manier iets terug wilde doen. Misschien wel niet vanuit het voor wat hoort wat principe. Rest de vraag aan Guido waarom hij wel vanuit deze gedachte redeneert.

Christa van Dieren - donderdag 23 mei 2019

Een treffende column, diep van inhoud en prachtig geschreven: een aanrader om te lezen.