Ik zoek een...

Actueel - Nieuws

Onzeker vogeltje

di 28 sep 2010 - Lucie Vriesema

Sofie komt stilletjes de trap op. Eenmaal boven geeft ze mij een slap handje, waarna ik haar naar de spreekkamer leid. ‘Wil je thee?’ vraag ik. Sofie knikt. Als ik terug ben met twee mokken staat Sofie nog steeds. ‘Plof maar neer hoor!’ roep ik jolig. Ze gaat geruisloos zitten. ‘Nou Sofie, dat is wel duidelijk hè?’  Ik hang achterover en mijn armen bungelen over de leuning. ‘Wat bedoelt u precies?’ Fluistert ze. ‘Tjilp, tjilp, tjilp,’ roep ik op hoge toon. ‘Ik weet niet wat u bedoelt.’ ‘Tjilp, tjilp. tjilp!’ Nu wat harder. ‘Vind u mij een vogeltje?’ Vraagt ze geschrokken. ‘Dat vínd ik niet, dat bén jij nu eenmaal,’ zeg ik met een grote glimlach. ‘Ja, nou…dat is wel zo ongeveer wat ik wilde inbrengen…’ hakkelt Sofie. ‘Wat?’ Vraag ik. Sofie is stil en kijkt voor zich uit. ‘Wat wilde je inbrengen, onzeker vogeltje?’

Cliënten ‘doen’ vaak hun probleem al voordat ze een half woord hebben gezegd. Als provocatief coach kun je dat benoemen, leuker is het om zelf het probleem uit te spelen en niets te zeggen. Beelden blijven namelijk beter hangen dan woorden, vooral als ze flink aangedikt worden. Als beginnend provocatief coach kan het even wennen zijn om jezelf zo voor gek te zetten, maar het is van essentieel belang jezelf als instrument te zien. Als  de cliënt er baat bij heeft, dan is het goed. 

Na een aarzelconcert van Sofie, stel ik de belangrijkste vraag die herhaaldelijk terugkomt in elke sessie: ‘Wat is je probleem?’ Sofie recht haar rug. ‘Mijn probleem is…ehm…ik ben nogal verlegen…’ ‘Wauw, wat een eer!’ Roep ik. Ik spring op en zoek naar een stukje papier en een pen. Ik storm terug, kniel voor Sofie neer en breng nederig mijn hoofd omlaag. ‘Mag ik je handtekening?’ vraag ik. Sofie begint te lachen en pakt het stukje papier en de pen aan. Nadat ik de handtekening heb ontvangen spring ik een gat in de lucht, jubel wat en neem weer plaats op mijn stoel. ‘Wat een eer!’ herhaal ik met een grijns van oor tot oor. ‘Waarom een eer?’ vraag ze. ‘Verlegen mensen zijn superzeldzaam. Het is een uitstervende soort. Ein-de-lijk ontmoet ik een exemplaar in levende lijve. Kan je je voorstellen hoe euforisch ik ben?’ Sofie lacht en lijkt beduusd. ‘Dus Sofie, bijzonder, zeldzaam, uitstervende soort…wat kan ooit het probleem zijn?’

Vaak komen cliënten al huilend binnen. Het probleem is niet alleen een stressfactor, ook het hebben van een probleem brengt stress met zich mee. Terwijl niets zo menselijk is als een probleem hebben! Het is prettig wanneer je je probleem kunt relativeren. Of beter nog: er om kunt lachen.

‘Maar verlegenheid is toch fantastisch!’ Roep ik vol enthousiasme. ‘Kijk, tegenwoordig gaat het allemaal om persoonlijke ontwikkeling, assertiviteit, je eigen mening verkondigen, ikke, ikke, ikke, ik walg ervan! Die gore, asociale individualistische maatschappij gaat ten onder aan navelstaarderij! En nu wil jij, net als al die andere schreeuwers om aandacht, meeblèren met de meute? Dat valt me even vies van je tegen.’ ‘Ik denk het eigenlijk wel ja,’ mompelt Sofie. ‘Aha! Heel goed, dat twijfelachtige. Zo ken ik je weer.’

Vaak is het zo dat cliënten een probleem voorleggen dat niet het werkelijke probleem is. Vanuit reguliere coaching is de neiging meteen aan de slag te gaan met dat probleem. Een provocatieve coach graaft net zo lang door tot zij zeker weet dat de zere plek blootgesteld wordt. De cliënt moet als het ware zijn of haar probleem verkopen. Pas als de prijs bij het product klopt, gaat de coach er mee in zee.

‘Tja Sofie, ik begrijp dat het best lastig kan zijn voor jou om zo verlegen te zijn. Maar als ik jou zo zie zitten met je slanke verschijning, onzekere glimlach, de haren strak naar achteren gekamd, snoepige oorbelletjes, coltruitje en laarzen van twaalf in een dozijn, dan zie ik het niet gebeuren.’ ze kijkt me vol ongeloof aan. ‘Ik ben hier toch niet voor niets gekomen?’ vraagt ze haperend. Een pittige opmerking voor iemand als Sofie. ‘Nee, dat niet. Ik ga je nu iets heel belangrijks vragen. Iets dat ik bijna aan al mijn cliënten voorleg. Meestal pas in de tweede of derde sessie. Maar ik zal voor jou een uitzondering maken omdat je zo speciaal bent. ‘Je hebt nu eenmaal twee soorten mensen. Winnaars en verliezers. Drie keer raden waar jij bij hoort?’

Reguliere coaching heeft een onvoorwaardelijk positieve benadering. Dat is gezellig, maar niet altijd even effectief. Uit onderzoek is gebleken dat mensen met weinig zelfvertrouwen aanvankelijk het beste negatief benaderd kunnen worden. Ze geloven namelijk niets van positieve feedback, maar een negatieve benadering zien ze ook niet zitten. Hierdoor kan er veel sneller een ommezwaai in het gedrag ontstaan.

‘Sofie,’ zeg ik, terwijl ik een hand op haar schouder leg, ‘Sommige problemen zijn er om op te lossen, maar meestal gaat het om acceptatie. Zoals in jouw geval.’ Sofie schudt haar hoofd. ‘Niet?’ vraag ik. ‘Laten we er eens een gevalletje bij pakken uit het verleden. Vertel eens uitgebreid wanneer je voor de laatste keer op je werk dat verlegen gevoel ervoer, hoe dat precies ging en noem maar op.’ Sofie begint te vertellen. Na drie zinnen leg ik mijn benen gekruist op haar benen. Sofie stopt met haar verhaal. ‘Vertel maar door,’ zeg ik ter aanmoediging. Sofie gaat verder. Na tien minuten klaagt Sofie over pijn in haar benen. ‘Geen probleem,’ zeg ik, ‘dan ga ik toch even verzitten?’ Ik leg mijn benen net even anders neer. ‘Vertel verder!’ Gebied ik. ‘Nu heb ik het echt gehad,’ zegt Sofie vijf minuten later en ze klopt zachtjes op mijn benen. ‘Ik niet,’ zeg ik. ‘Nee, echt,’ zegt ze. ‘Vertel nog even verder joh, het werd net boeiend,’ probeer ik. Sofie pakt mijn benen en legt ze voorzichtig op de grond neer. ‘Hè, hè!’ roep ik. Sofie lacht.

Zoals genoemd is ‘het probleem doen’ een krachtig middel. Wanneer de cliënt de volgende keer bijna in haar valkuil stapt, herinnert ze een dergelijke interventie, omdat beelden krachtiger zijn dan woorden. Een schot in de roos is het fysiek ervaren van het probleem. Een kanttekening is wel dat de coach durft aan te dikken en tegelijkertijd niet over grenzen gaat. 

‘Ter afsluiting gaan we nog even een heel leuk spelletje doen, Sofie. En dat heet: Jij Kan Dat Niet. Een interventie om echt te leren loslaten en accepteren dat je nu eenmaal verlegen bent en daar nooit verandering in zal komen. Ben je er klaar voor?’ Ik zet mijn stoel tegenover Sofie en zit zo dichtbij, dat onze knieën elkaar net niet raken. Mijn beide handen raken haar bovenbenen aan. ‘Jij kan het niet. Jij kan het niet. Jij kan het niet,’ zeg ik op steeds andere toonhoogten en met wisselende intonatie, terwijl ik met mijn handen op haar benen klop. Aanvankelijk weet Sofie niet wat ze er mee aan moet. Maar hoe irritanter, luider en gekker ik de zin uitspreek, des te meer verandering treedt er op in Sofie haar lichaamshouding en verbale reactie. ‘Ik kan het wel,’ fluistert ze. ‘Nee, jij kan het niet,’ zeg ik op bestraffende toon. ‘Wel!’ zegt ze even later. ‘Nee, jij kan het niet. Nu niet en nooit niet,’ zeg ik op besliste toon. ‘Ik kan het verdomme wel en ik ga het doen ook!’ schreeuwt ze uit het niets.

Twee weken later heeft Sofie haar tweede sessie. Geruisloos komt ze naar boven, maar ze geeft een ferme handdruk. Ze draagt meer kleur dan de vorige keer. ‘Nou, onzeker vogeltje, wat is momenteel het probleem?’ begin ik. ‘Ik ben geen vogeltje!’ zegt ze, ‘en dat stomme spel mag je achterwege laten vandaag!’

Lucie Vriesema is provocatief coach in Amsterdam, www.provocatiefcoachen.nu



Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:

Lucie Vriesema - vrijdag 1 oktober 2010

Ik wil iedereen die een reactie heeft gegeven op mijn artikel bedanken! 'You either love it or hate it' lijkt bij provocatief coachen te gelden, en dat is natuurlijk wel toepasselijk. Toch wil ik benadrukken dat provocatief coachen altijd voortkomt uit een warm en oprecht contact. Mijn missie is de cliënt uit de slachtofferrol te halen en weer regie te nemen over het leven. Ik geloof dat zachte heelmeesters stinkende wonden maken. Niet voor niets komen mijn cliënten al gauw uit hun ellende en pakken hun leven weer op. De provocatieve benadering is ontdekt door Frank Farrelly, een Amerikaan. Niet oerhollands dus...helaas. Marcel Hermsen schreef een leuk stukje, waaruit toch wat interesse bleek. Lees bijvoorbeeld eens 'Het neurotisch handboek' van Jeffrey Wijnberg. Bedankt Mechtild Paauwe voor je compliment! Mijn roman 'Expeditie MAN' verscheen vorig jaar en is te bestellen via bol.com ;-)

Eric Hendriks - donderdag 30 september 2010

Ha Lucie, leuk verhaal, kwam me vaag bekend voor... ;-) En de reacties hier begrijp ik heel goed. Maar één ding heb ik wel geleerd: als er iemand is die liefde voelt voor zijn cliënt, dan is het wel de provocatieve coach! Hij gelooft 100% in de verborgen krachten en potentieel van de persoon die hij tegenover zich heeft. Ja, hij houdt zelfs zoveel van hem of haar dat hij bereid is om zijn eigen grenzen te verleggen en het moeilijke pad te kiezen. En zichzelf op allerlei vaak absurde manieren in te zetten als instrument voor één enkel doel: het écht verder helpen van zijn cliënt. Want waar gaat het hier om? Om de aanpak van de coach? Dat die zich altijd goed moet voelen bij wat ie doet? Dat het wel bij je moet passen? Of ben je bereid om je eigen grenzen te verleggen en stijlen te ontwikkelen waarmee je je cliënt beter kunt helpen? Ik ben benieuwd naar je mening! Hartelijke groet, Eric.

Manou Burghout - woensdag 29 september 2010

Hoi Lucie, dank je wel voor je verhaal over provocatief coachen. Toen ik kennismaakte met deze vorm van coaching dat riep dat in eerste instantie gevoelens van weerstand op. Deze manier van coachen staat ver weg bij wie ik ben en waar ik voor sta, positief en in liefdevolle benadering naar de ander. Toch heb ik in de praktijk clienten meegemaakt waarbij deze methode niet blijkt te werken en ben ik provocatief coachen toegepast en met succes. Ik vind coaching echter maatwerk en voor iedere client geldt een andere benadering. Deze methode is dan een hele mooie aanvulling. In ieder geval maak ik eruit op dat je dit doet in het belang van de client en dat is het belangrijkst.

Liselotte Visser - woensdag 29 september 2010

Geweldig, wat een leuk verhaal en wat een moed om dat als coach te doen. Heerlijk om te lezen!

Cockie Beekers - woensdag 29 september 2010

Ik was vanaf het begin geschokt. Dit klinkt eerder als schofferen dan provoceren. Het kan ook op een heel andere manier. Ik vraag me af wie er nu centraal staat in het verhaal: de coach of de klant? Eerder heb ik een live-sessie mogen aanschouwen met Jeffry Wijnberg, waar ik met name de liefdevolle humor heb gezien. Met humor, en dat moet je hebben, maar vooral vanuit liefde en respect voor de klant coachen. Zoals Gandhi zei: 'in a gentle way you can shake the world'.

Wendy Ouwehand - woensdag 29 september 2010

Dit zal nooit mijn methode worden. Ik vind het respect-loos overkomen. Het mag in de oerhollandse cultuur dan wel geaccepteerd zijn, daar buiten komt het boertig en infantiel over. Bij HSP-ers werkt het in mijn ervaring averechts. Ik vind het tijd worden elkaar in Nederland met meer mededogen tegemoet te treden. Omdat het daar in eerste instantie vaak aan ontbreekt komt men in de problemen. Wwaar ligt de grens tussen provocatief coachen en jezelf of je client voor gek te zetten? En als het fout gaat, wordt de schuld bij de client gezocht endiens (gebrek aan) zeflredzaamheid. Die was er dan 'nog niet rijp voor' of 'nog niet sterk genoeg'. Ik vind het tijd worden om deze hollandse folklore eens te herzien. Met eerbiedige groet, Wendy

mechtild paauwe - woensdag 29 september 2010

Dag Lucie, je column leest lekker weg. Had jij niet een ander beroep moeten kiezen? Die van schrijver of zo? Het lijkt me erg leuk om provocatief te leren coachen. Waar heb jij dat geleerd? Ga zo door, Mechtild

Marcel Hermsen - woensdag 29 september 2010

Dit verhaal voelt voor mij niet goed. Provoceren! Het druist voor mij in tegen hoe je met mensen omgaat. Het zal best wel dat uit onderzoek is gebleken dat ......., alleen is dit voor mij geen reden 'te provoceren'. Als ik dit verhaal lees, krijg ik er een naar gevoel bij; negatieve benadering, uitlokken, botheid en zo maar de ander aanraken, zijn een paar zaken die mij opvallen en waarvan ik me serieus afvraag welke leerervaring dit biedt aan provocatief coaches. Ik geloof namelijk dat mensen hun eigen ervaringspodium creëren, alleen soms zo sterk zichzelf identificeren met de rol die ze spelen, dat dit vergeten wordt. Wat ik me ook afvraag is: IS iemand provocatief coach, of vervult iemand de rol van provocatief coach? De eerste impliceert dat iemand zich zo sterk identificeert met provoceren, dat er misschien eens onderzoek moet worden gedaan naar de leefomstandigheden en relaties van iemand die provocatief coach IS. Provocatief coachen is iig niet mijn stijl. Of deed ik het net zelf ....

Ruud Jansen - woensdag 29 september 2010

Hoi Lucie, Een leuk concreet voorbeeld die zeker toepasbaar is. Je hebt me in ieder geval laten lachen! Groetjes, Ruud

Jane Bredius - woensdag 29 september 2010

Leuk verhaal, Lucie. Mooi. www.positivitynow.nl