Ik zoek een...

Actueel - Nieuws

Hoe ga jij om met rouw en verlies?

wo 20 dec 2017

Gezondheidsproblemen, het verlies van een dierbare, van een baan of van geliefde collega’s. Iedereen heeft wel eens te maken met verliessituaties. Maar hoe ga je daarmee om? Hoe kom je los van de situatie die ooit was. En hoe kun je iemand anders ondersteunen met een verliessituatie. Dit stappenplan helpt je op weg.

Bij rouw en verlies denken we al snel aan het overlijden van een dierbare. Maar verlies is ook op andere momenten te ervaren. Bijvoorbeeld bij een reorganisatie, wanneer je afstand moet nemen van je vaste takenpakket of geliefde collega’s. Of wanneer je te maken hebt met gezondheidsproblemen of een scheiding. Allemaal gebeurtenissen die een grote impact op je kunnen hebben. En daarmee ook op je functioneren in je werk. Toch blijft het een moeilijk onderwerp. 

Altijd actueel
Helaas zijn verliessituaties momenteel erg actueel op de werkvloer. Denk aan de reorganisaties en de omslag naar zelfsturende teams. De een kan er beter mee omgaan dan een ander. Als leidinggevende, coach of HR-medewerker de pittige taak om iedereen uit het team weer mee te krijgen. Maar hoe doe je dat?

Stap 1: Wees je bewust van de manier  van verliesverwerking
Iemand die in een verliessituatie zit, zit ook in een rouwproces. Ja, zelfs als het niet met overlijden te maken heeft, kan iemand rouwen. Hoe iemand rouwt is afhankelijk van hoe iemand in het leven staat. Om dat inzichtelijk te maken, gebruiken we de Verliescirkel van Riet Fiddelaers:
 

  1. Welkom
    Welkom is de start van elk contact en ook meteen de eerste indruk. Hoe heet jij iemand welkom? Geef je iemand een hand, of niet. Kijk je iemand aan, of kijk je weg. Hoe zie je de ander? Hoe kijk je naar jezelf en hoe denk je dat iemand anders jou ziet?
     
  2. Hechten
    Er wordt weleens gezegd dat verdriet de andere kant van hechten is: als je je heel erg hebt gehecht zal het verdriet groot zijn. Verdriet geeft dus aan dat je veel van elkaar hebt gehouden. Dat is eigenlijk ook mooi. Daarom wordt hier ook gezegd dat uit angst voor het verdriet mensen zich in het vervolg minder kunnen gaan hechten. Dat kan ook het gevolg zijn van gestolde rouw.
     
  3. Intimiteit
    Als je je open kunt stellen, stel je je ook open voor gevoelens van verdriet. Dat betekent dat je durft te voelen en het verdriet integreert in je leven.
     
  4. Afscheid nemen
    Als je het verdriet kunt en durft te voelen, erken je het afscheid en voel je de pijn van dit afscheid. Het hangt van je vroegere ervaringen af hoe je met afscheid omgaat. Maar over het algemeen ervaren we het als prettig wanneer er zowel bij het komen (welkom) als bij het gaan er aandacht is voor ons.
     
  5. Rouwtaken
    Naarmate je meer gehecht bent, heb je meer rouwtaken te doen. En vergis je niet, rouwen is hard werken. Vaak is het te overweldigend om ‘rouwwerk’ in een keer te doen, daar is dit onderverdeeld in taken. De functie van deze taken is loslaten wat voorbij is en het een plek te kunnen geven. Eigenlijk zijn de stappen die je neemt in de Verliescirkel de rouwtaken.
     
  6. Betekenis geven
    In deze laatste stap geef je het verlies een plek. Als je de gevoelens van pijn en verdriet erkent, kun je ze een betekenis geven en kun je daadwerkelijk afscheid nemen. Ook erken je dat het verlies jou heeft veranderd en in een nieuwe fase een plek zal krijgen in je bestaan. De emoties zullen slijten, maar nooit helemaal verdwijnen.
    1. Bron: Verliescirkel Riet Fiddelaers

Stap 2: onthoud; niemand rouwt op dezelfde manier
De Verliescirkel geeft weer hoe iemand verlies kan verwerken. Maar niemand rouwt op dezelfde manier. Zo kan iemand bijna aan het eind van de Verliescirkel zijn, maar dan toch weer een paar stappen terugvallen. Ook is het mogelijk dat iemand die een verlies moet verwerken zich niet kan toestaan het verlies onder ogen te zien. Dan slaat hij een of een paar stappen in de Verliescirkel over. Je ziet dan vaak dat op den duur de rouw ‘stolt’. Maar vaak komt het effect van het verdriet over het verlies dan op een andere manier naar buiten. Iemand kan bijvoorbeeld fysieke klachten krijgen of zich pantseren tegen gevoelige onderwerpen.

Stap 3: achterhaal in welke fase iemand zich bevindt
Het is aan jou, als aanspreekpunt van een team of als directe collega die hulp wil bieden, de lastige taak om te achterhalen waar iemand zich bevindt in de verliesverwerking. Hier kom je vooral achter door veel aandacht aan deze persoon te geven. Het is en blijft lastig, omdat elk individu op z’n eigen manier rouwt. Iemand die bijvoorbeeld in de aanvaardingsfase zit, kan ook weer terugvallen naar een depressie of boosheid. Belangrijk is: geef iemand de tijd. Geen enkel rouwproces is met een tijdsplanning aan te duiden, probeer dat dan ook niet te doen.

Maar hoe zit dat dan wanneer een heel team een verandertraject doorloopt? Dan geldt eigenlijk hetzelfde. Elk individu reageert en verwerkt anders. Geef dus elk individu de tijd en ruimte om de fasen van verliesverwerking te doorlopen.

Stap 4: bied een luisterend oor
Wat je kunt doen is het bieden van een luisterend oor. Praat met je medewerkers, collega’s, geliefden en achterhaal in welke fase ze zich bevinden. Zorg ervoor dat emoties een uitweg vinden. Gezien, gehoord, herkend en erkend worden in wat iemand doormaakt, zorgt al voor het maken van nieuwe keuzes. Rouw en verlies werpen je terug op vragen als; wie ben ik en wie ben ik in de ogen van de ander? Er is verlies van controle en overzicht. Het leven is niet meer ‘maakbaar’. Daarom; kijk ook eens naar jezelf. Hoe ga jij om verlies en hoe zou jij begeleid willen worden?

Stap 5: het einddoel
Door te achterhalen waar iemand zich bevindt in de Verliescirkel, te luisteren en begrip te tonen werk je samen toe naar het einddoel: afstand nemen van de situatie die ooit geweest is.

Tip: ‘Geef iemand tijd om te rouwen. Niemand rouwt op dezelfde manier’.

Over de auteurs:
Heleen Groenevelt is werkzaam als docent, trainer, studentbegeleider, coach en supervisor bij Hogeschool Windesheim. Voornamelijk bij de opleiding HRM. Corrie Horrel is werkzaam bij de studies Persoonlijk Leiderschap en de Supervisorenopleiding en zij verzorgt leertrajecten op het gebied van professioneel begeleiden. Samen zijn zij verantwoordelijk voor de leergang Begeleiden van rouw en verlies in organisatie, van waaruit zij dit artikel hebben geschreven. Meer informatie hierover is te lezen op www.windesheim.nl/omgaanmetverlies.



Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:
Nog geen reacties geplaatst